مواد استنشاقی

سوء مصرف مواد استنشاقی، شامل همه مواردی می شود که فرد را به تغییرات رفتاری یا روانی قابل ملاحظه بالینی مانند: پرخاشگری، تهاجم، بی تفاوتی، اختلال در قضاوت و اختلال در عملکرد اجتماعی و شغلی دچار می کند.

تمامی این تغییرات در جریان مصرف عمدی مواد استنشاقی فرّار یا بر اثر قرار گرفتن در معرض این مواد به مدت کوتاه ولی با مقادیر زیاد، ایجاد می شود.

مواد استنشاقی

انواع مواد استنشاقی

این مواد شامل انواع حلال ها، چسب ها، اتر و شیشه پاکن، رنگ های اسپری، تینر، مواد پاک کننده، لاک غلط گیر، بنزین، نفت، عوامل شیمیایی مورد استفاده برای ظهور عکس، گاز فندک، لاک ناخن، تولوئن، استون (حلال و پاک کننده لاک ناخن) و مواد مورد استفاده در آتش نشانی می شوند.

علائم سوء مصرف مواد استنشاقی:

باید توجه داشت که بسیاری از علایم ذیل با علایم مربوط به سوء مصرف سایر مواد مشترکند که عبارتند از:

سرگیجه، نیستاگموس (حرکات غیر عادی کرة چشم)، ناهماهنگی حرکتی، اختلال تکلم به صورت لغوگویی و اظهار کلمات بی ربط، راه رفتن نامتعادل، خواب آلودگی،کندی بازتاب ها،کندی روان حرکتی، رعشه و لرزش، ضعف عمومی، اختلال دید به صورت تاربینی یا دو بینی، سرخوشی و شنگولی، بهت و اغما، تحریک پوستی نواحی بینی و دهان و بوی غیر عادی دهان (که البته همیشه بد بو نیست).

اما برخی علایم عمومی هم وجود ندارد که توجه به آن ها از سوی والدین، مربیان وکار فرمایان و حتی مسئولان خوابگاه ها و مراکز شبانه روزی که به طریقی احتمال سوء مصرف این مواد در آن ها وجود دارد، ضروری است.

معمولاً این افراد اشتهای خود را از دست داده و مبتلا به اسهال می شوند و بینی و چشمان شان دارای آبریزش است و علایم سرماخوردگی و سرفه و عفونت تنفسی در آن ها مدت ها ادامه می یابد.

این افراد به علایق و سرگرمی های قدیمی خود بی میل شده و اغلب بدون این که کاری انجام دهند، مدت ها در جایی می نشینند.

بدین ترتیب هر نوع تغییر در عادات و رفتار را می توان نوعی هشدار محسوب کرد.

مکانیزم تأثیر مواد استنشاقی و عوارض سوء مصرف آن:

مواد استنشاقی به سرعت از راه ریه جذب شده و به مغز می رسند. این مواد از طریق افزایش ضخامت غشای سلول عصبی و نیز تشدید عملکرد نروترانمیتری مواد استنشاقی به نام کابا تأثیر می گذارند.

لازم به ذکر است که سطح کابا طی خواب افزایش می یابد و اصولاً جزء عوامل ایجاد آرامش تلقی شده و آثار آن ها با توجه به نوع، میزان و نحوة مصرف پس از چند دقیقه ظاهر می شوند و بر اساس عوامل مذکور از 30 دقیقه تا چند ساعت باقی می مانند.

این مواد جزء تضعیف کننده های سیستم عصبی دسته بندی می شوند و می توانند آثار پایداری روی مغز داشته باشند.

به عنوان مثال، افرادی که مواد استنشاقی را به میزان زیاد مصرف می کنند، ممکن است به آتروفی مغز (تحلیل بافت)، تخریب مخچه و بروز ضایعات در اعصاب جمجمه ای یا راه های هرمی، کاهش ضریب هوش، صرع لوب تمپورال و آسیب به جنین در زنان باردار دچار شوند.

مصرف دائم و یا متناوب این مواد ممکن است به هپاتیت و سرانجام به سپروز کبدی و یا اسیدوز مجاری انتهایی کلیوی منجر می شود. مواردی هم از وقفه در ساخته شدن مغز استخوان گزارش شده است. همچنین مواد استنشاقی مانند متیلن کلراید، ممکن است بر اثر سوخت و ساز به مونوکسیدکربن تبدیل شوند. و روی ساخته شدن مغز استخوان تأثیر منفی بگذارند.

همچنین احتمال بروز پدیده ای با عنوان «مرگ ناگهانی استنشاقی» بر اثر بی نظمی شدید در فعالیت قلب، کمبود اکسیژن یا ناهنجاری الکتروسیتی وجود دارد. در مواردی نیز مرگ ناشی از خفگی بر اثر کشیدن کیسه نایلونی بر سر توسط سوء مصرف کنندگان، طی دوره استنشاق حلال ها گزارش شده است.3

درمان

جهت خلاصی از این همه عوارض و آثار مخرب، افراد سوء مصرف کننده باید به کنار گذاشتن این مواد و سم زدایی از بدن یا به اصطلاح ترک این مواد بپردازند.

نکته امیدوارکننده این است که عوارض ترک ناشی از این نوع مواد در مقابله با سایر مواد، اندک است. این امر ناشی از گذرا بودن سوء مصرف و مدت زمان نسبتاً طولانی برای بروز وابستگی است ولی کنترل علایم حیاتی(تنفس، ضربان قلب، نبض و علایم مغزی) در جریان دوره ترک حائز اهمیت است. مدت زمان سم زدایی با توجه به مدت، نوع مواد و الگوی مصرف و تحت نظر یک تیم درمانی متشکل از روان پزشک، روان شناس، مربی ورزش و مددکار اجتماعی تعیین می شود.

اگر چه خوشبختانه در شرایط حاضر به نظر نمی رسد سوء مصرف مواد استنشاقی مشکل عمدة سیستم بهداشتی کشور باشد، اما با توجه به نگرانی عمومی نسبت به این نوع از اعتیاد و احتمال امکان سوء مصرف این مواد به وسیله کودکان و نوجوانان و اثرات جانی خطرناک آن بر عملکرد مغز و قوای هوشی، باید به این موضوع توجه ویژه ای داشت.

شما می توانید برای دریافت مشاوره و درمان قطعی اعتیاد به کلینیک ترک اعتیاد رایحه بهشت مراحعه کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *